100 Մոնոլոգ

newmag-ի 100 մոնոլոգները մի քանի սերնդի հետաքրքիր ներկայացուցիչների փսիխոգենեզի ցուցիչներ են, որոնք ուղեկցվում են սև-սպիտակ լուսանկարներով: Այդ ֆոտոները զերծ են գունային խաբկանքից և մեր հերոսներին պատկերում են իրենց բնական հոգեվիճակում: Լուսանկարներն արվել են ըստ գործող անձանց խոստովանության տարեթվերի և այս գրքում չեն փոխարինվել նորերով:
Նպատակը մեկն է. մեր ժամանակների հերոսներին պատկերել՝ պահպանելով իրենց ապրած օրերի դիմագիծը, ոչ հեռավոր անցյալին բնորոշ խոհերն ու հասարակական այն դերը, որը նրանք ստանձնել էին newmag-ի համարներում հայտնվելու շրջանում: Ահա ինչու յուրաքանչյու մոնոլոգի կողքին արձանագրված են newmag-ի համարը, ամիսը, ամսաթիվը: Բարի գալուստ անցյալ, բարի գալուստ 100 պարզ անհատականության բարդ ներաշխարհ:

4321

Փոլ Օսթերի ամենահանճարեղ ու ամենատպավորիչ վեպը զարմանալի մի պատմութուն է ժառանգության, ընտանիքի, սիրո ու կյանքի մասին: Մեկ մարդ, չորս զուգահեռ կյանք: 1947 թվական, մարտի 3: Նյու Ջերսիի հիվանդանոցներից մեկում ծնվեց Արքիբալդ Իսաակ Ֆերգյուսոնը` Ռոզ և Սթենլի Ֆերգյուսոնների միակ որդին: Հենց դրանից հետո Ֆերգյուսոնի կյանքը միաժամանակ բաժանվեց իրարից անկախ ու տարբեր 4 ճանապարհների. նույն ԴՆԹ-ով ստեղծված 4 Ֆերգյուսոններն ապրում են 4 զուգահեռ կյանք: Նրանց ճակատագրերը տարբերվում են միմյանցից: Դրանք աթլետիկ ունակությունների, սեռական կյանքի, ընկերության ու կրքերի իսկական հակադրություններ են: Ֆերգյուսոններից յուրաքանչյուրը տարվում է չքնաղ Էմի Շնեյդերմենով և կրկին տարբեր ու ինքնատիպ հարաբերությունների մեջ մտնում Էմիներից յուրաքանչյուրի հետ: 4 տարբեր պատմություններ մեկ կյանքի մասին, որոնք դասավորվում են տարբեր կերպ` կախված ամենաաննշան դետալներից:

Աղջիկները

Rated 3.50 out of 5

Էմմա Քլայնի դեբյուտատային «Աղջիկները»  վեպը տպագրվել է 2016-ին: Գրքի համար Random House-ը Քլայնին 2 միլիոն դոլար է առաջարկել` հետագայում ավելի բարձր գնով գրքի հեղինակային իրավունքները վաճառելով 11 այլ հրատարակչությունների: Գիրքը ներկայացնում է 1960-ականների Ամերիկան, երբ շուրջբոլորը սեքսուալ ազատություն էր, տարբեր տեսակի աղանդներ ու հիպպիական համայնքներ։ Հենց այդ ժամանակ անչափահաս Էվան ծանոթանում է այդպիսի մի խմբի հետ, որոնք մեծ հաշվով երիտասարդ թմրամոլ մարդասպանների էին։ Բայց երբ դու 14 տարեկան ես, և ուշադրության, սիրո և սեքսի կարիք ունես, չես նկատում վտանգները, դառը ճշմարտությունը և այն ռիսկային արարքները, որոնք կարող են ճակատագրական լինել։ Քլայնի գիրքը անչափահասության զգայունության և վտանգի մասին է։ Քլայնի «Աղջիկները» 3 ամիս անընդմեջ գլխավորել է  The New York Times-ի բեսթսելլերների ցուցակը:

 

Ամեն չասվածը

«Լիդիան մեռած է. այդ մասին դեռ ոչ ոք չգիտի». այսպես է սկսվում 70-ականների Օհայոում ապրող չին-ամերիկյան ընտանիքի պատմությունը: Լիդիան ընտանիքի սիրելի երեխան է: Ծնողները հուսով են, որ աղջիկը կմեծանա ու կհասնի իր երազանքներին ու կանի այն, ինչ իրենք չկարողացան անել: Ամեն ինչ կտրուկ փոխվում է, երբ լճի ափին հայտնվում է Լիդիայի դիակը: Երջանիկ ընտանիքն ավազե դղյակի պես փլվում է` վերածվելով քաոսի:

Սելեստա Ինգի «Ամեն չասվածը» վեպն` այն մասին, թե ինչ գաղտնիքներ են թաքցնում ընտանիքի անդամներն իրարից: Վեպը պատմում է մայր-դուստր, հայր-որդի, կին-տղամարդ հարաբերությունների մասին, և թե ինչպես են բոլորը տանջվում` մեկը մյուսին հասկանալու համար:

Ամենուր կրակի լեզվակներ են

Խաղաղ ու անհոգ Շեյքեր-Հայթս կոչվող փոքր քաղաքում ամեն ինչ չափված ձևված է՝ սկսած քաղաքի փողոցներից մինչև միանման ու միագույն տներ: Ոչ ոք չի սիրում քաղաքը այնքան, որքան Էլենա Ռիչերդսոնը՝ իդեալական մայր և կին, որը սիրում է շարժվել հստակ կանոններով: Գեղեցիկ ու կանոնակարգված թագավորությունում մի օր հայտնվում են նկարչուհի, միայնակ մայր Միա Ուորենն ու իր դուստր՝ Փերլը: Նրանք վարձակալում են Ռիչերդսոնի բնակարանը: Շուտով Միան ու Փերլը դառնում են ավելին, քան հասարակ վարձակալներ: Վեպում դեմ առ դեմ պայքարի մեջ են մտնում քաոսն ու կանոնակարգված կյանքը:

Սելեստա Ինգի նոր վեպը բազմաշերտ պատմություն է երկու ընտանիքների մասին, որտեղ չկան սևեր ու սպիտակներ, հերոսներ և հակահերոսներ: Գիրքը նման է բարոյական սկզբունքներից, զգացմունքներից, հավակնություններից և անցյալի սխալներից հյուսված հսկա ցանցի: Սելեստայի վեպը՝ դետեկտիվ ժանրին բնորոշ անկանխատեսելիությամբ ու թրիլլերին բնորոշ տեմպով, կստիպի ձեզ երկար մտածել այս գրքի մասին:

Ամերիկանա

Սիրահարված պատանիներն ապրում են Լագոսում (Նիգերիա), որտեղ ռազմական դիկտատուրայի հետևանքով մարդիկ լքում են երկիրը: Իֆեմելուն գնում է Ամերիկա` երջանիկ կյանք որոնելու, նրա սիրած տղան` Օբինզեն, նույնպես մտադիր էր մեկնել Ամերիկա` իր սիրելիի մոտ: Սակայն Ամերիկայում սեպտեմբերի 11-ի ահաբեկչական գործողությունները փոխում են թռիչքի ուղղությունը. տղան հայտնվում է Լոնդոնում:

13 տարի անց աղջիկն արդեն հայտնի լրագրող և բլոգեր է, տղան` հայտնի մեծահարուստ: Այրվող ու պայթող Նիգերիայից մինչև ազատ ու անհոգ Ամերիկա. նիգերացի գրողը պատմում է ռասիզմի դրսևորումների և սեփական ես-ը գտնելու դժվարությունների մասին:

Ամերիկյան ժանգ

Ֆիլիպ Մեյերի «Ամերիկյան ժանգ» վեպը պատմություն է կորած ամերիկյան երազանքի ու հուսահատության մասին, որտեղ կյանքի փլատակներից ծնունդ են առնում սերն ու ընկերությունը: Ակումբային կյանքից մինչև գնացքի գծեր, որի վերջին կայարանը` բանտն է, Մեյերը պատմում է 2 երիտասարդ տղաների մասին, որոնք երազում են ապագայի մասին` գործարաններից ու լքված տներից այն կողմ:    

Մոր ինքնասպանությունից հետո Այզեկը մնում է միայնակ` խնամելու զառամյալ հորը, իսկ քույրը փախչում է Յեյլ: Հայտնվում է Այզեկի մտերիմ ընկերն ու միասին որոշում են հեռանալ քաղաքից, որտեղ գործարաններն այնքան շատ են, որ թվում է ամբողջ քաղաքը ժանգով է պատված: Կյանքն այլ ընթացք է ստանում, երբ մտերիմ ընկերներն փորձում են դուրս գալ ժանգից ու հայտնվել ժամանակակից աշխարհում

Մեյերի «Ամերիկյան ժանգ»-ը վեպը տրանսցենդենտալ պատերազմների, սահուն իրականության, սիրո և ընկերության մասին է:

Այստեղ եմ

 11 տարի անց Ֆոերի սրտում կուտակված հարցերն ու զգացմունքները, հեղինակը պատմում է հուզիչ առանձնահատկություններով: «Այստեղ եմ» վեպը պատմություն է ներկայիս Վաշինգտոնում ապրող կիսաքանդ ընտանիքի մասին: Ջեյքոբն ու Ջուլիան իրենց 3 որդիների հետ, ստիպված են հաղթահարել իրենց միջև առաջացած հեռավորությունը: Հիմքում օջախի գաղափարն է, որը կարմիր թելի պես անցնում է: Տեքստի ռիթմային հնարքները, էմոցիոնալ պոռթկումներն ու զվարճալի ցինիկությունը, որ հատուկ էին Ֆոերի նախորդ գրքերում, այստեղ չկան։ «Այստեղ եմ» վեպն ապշեցնում է Ֆոերի գրական տաղանդով և նրան դարձնում ժամանակի ամենաազդեցիկ գրողներից մեկը:

Ի՞նչ կլինի հերոսների հետ։ Ինչպես նրանք կվերապրեն ապահարզանը, ի՞նչ կլինի երեխաների, ծերանոցում լքված պապու և տանը միայնակ մնացած շան հետ։

Անմահները

Ի՞նչ կանեք եթե իմանաք ձեր մահվան օրը: 1969-ին Նյու Յորքում ծեր գնչուհին գուշակում էր մարդկանց մահվան հստակ օրը: «Անմահները» վեպը տեղափոխում է ընթերցողին 80-ականների Սան-Ֆրանցիսկո, որտեղ վեպի հերոսը` Գոլդեն ազգանունով քառյակն է` երկու քույր, երկու եղբայր: Իսկ ի՞նչ անել, եթե գիտես մահվանդ օրը: Շարունակել ապրել ասես ոչինչ էլ չի եղել, թե փորձել կանգնեցնել ժամանակը: Գոլդեն ընտանիքի երեխաները հայտնվել են անմահության և իրականության, ապագայի ու ներկայի մեջտեղում: Հե՞տ շրջել ժամացույցի սլաքները, թե՞ հակառակը` առաջ տալ:

Աշխարհից մի կտոր

Rated 5.00 out of 5

Բեյքր Քլայնի «Աշխարհից մի կտոր» գիրքը՝ ընկերության, սիրո և արվեստի մասին է՝ ոգեշնչվելով Էնդրյու Ուայեթի հայտնի «Քրիստինայի աշխարհը» կտավից:

Քրիստինա Օլսոնի համար աշխարհը սկսվում է Քուշինգ գյուղի իրենց ֆերմայից ու հենց այդտեղ էլ վերջանում: Վաղ տարիքում հիվանդությունը խլեց աղջկա քայլելու ունակությունը՝ նրան դարձնելով հաշմանդամ: Քրիստինան հրաժարվեց անվասայլակից. չէր ուզում ուրիշի խնամակալության տակ լիներ: Երբ աղջկա ոտքերը ամբողջովին անզգայացան, տեղաշարժվելու միակ տարբերակը հատակին սողալն էր: Մի օր նկարիչ Էնդրյու Ուայեթը պատուհանից տեսնում է դաշտում սողացող աղջկա: Այստեղ ծնվում է 20-րդ դարի հայտնի ամերիկյան կտավը: Քրիստինայի հետ Ուայեթն ընկերանում է և ամեն անգամ ոգեշնչվելով նոր կտավներ նկարում: 

Փորփրելով ամերիկյան պատմությունը, Քլայնը կենդանացրեց կտավում պատկերված աղջկան՝ ներկայացնելով նրա միայնակ կյանքն ու բարդացած հարաբերությունները ընտանիքի հետ: «Աշխարհից մի կտոր» գիրքը պատմում է մի կտոր այն մասին, թե ինչպես արվեստն ու ոգեշնչումը միասին կարող են արժեքավոր ժառանգություն ստեղծել:

Բալզակ. մի շան պատմություն

Բալզակը խոհեմ և իմաստուն շուն է: Անսովոր անուն է շան համար, բայց վերջինս օժտված է անժխտելի գրական ձիրքով, իսկ փաստերին դեմ գնալն անպտուղ գործ է: Հեղինակը փորձել է մարդուն նայել կենդանու` շան աչքերով: Հարցերն ու ոչ այնքան սփոփիչ հետևություններն անխուսափելի են. արդյո՞ք կենդանին երբեմն ավելի բանական չէ, քան մարդը: Գուցե վերջինս պարզապես յուրացրե՞լ է բանական արարածի իր բարձր տիտղոսը: Իսկ արդյո՞ք բանականությունը, որ մեր տեսակի կայացման նախապայմանն է, թույլ է տալիս անվերապահորեն արժանանալու մեր չորքոտանի բարեկամների անսահման նվիրվածությանն ու հավատարմությանը:
Վիպակը, որ Լևոն Նեսի առաջին հայերեն ստեղծագործությունն է, շարադրված է առաջին դեմքով. գրական հնար, որ ուրույն հավաստիություն է հաղորդում պատմությանը:

Բրուքլին

Rated 5.00 out of 5

Աչք ծակող գեղեցկություն, Իռլանդիայի խուլ գյուղերից` մինչև լուսավոր Բրուքլին: Քոլմ Թոյբինի 6-րդ վեպը 50-ականների Իռլանդիայի ու Բրուքլինի մասին է: Երիտասարդ աղջիկը կտրում-անցնում է օվկիանոսը` երջանիկ կյանք գտնելու հույսով: Բրուքլինում ապրող իռլանդացի քահանան աղջկան առաջարկում է լքել գյուղն ու մեկնել Բրուքլին, որտեղ կյանքը եռում է: Էյլիսը հիվանդ մորն ու քրոջը թողնում է միայնակ ու գնում բարեկեցիկ կյանք որոնելու:

Էյլիսն աշխատանք է գտնում և այն, ինչի մասին մտքով չէր էլ անցնի. սիրահարվում է: Խարտյաշ իտալացին միանգամից գրավում է գյուղացի աղջկա սիրտը: Որոշ ժամանակ անց Թոնին Էյլիսին հրավիրում է իր տուն ու ծանոթացնում ընտանիքի հետ: Թվում է` Էյլիսը գտնում է իր երջանկությունը` սիրելի ամուսին, աշխատանք, շքեղ տուն, սակայն ինչպես միշտ` հայտնվում է ինչ-որ բան, որն ամեն ինչ փչացնում է:

Թոյբինի էմոցիոնալ հերոսներն ու իրադարձությունների անսպասելի շրջադարձերը ընթերցողին կստիպեն մի պահ տեղափոխվել Իռլանդիա ու Էյլիսի հետ քայլ առ քայլ վերապրել կատարվածը:

Գաղտնավայր

Rated 4.00 out of 5

Ամիսներ շարունակ դպրոցական տղայի սպանության առեղծվածը մնում էր չբացահայտված: Մեկ տարի առաջ, հարակից «Աղջիկների դպրոց»-ի բակում գտնում են սպանված տղայի մարմինը: Գործը վարող քննիչը պատկերացում անգամ չուներ, որ դպրոցում սովորող աղջիկները կարող են ավելի վտանգավոր լինել, քան ամենասարսափելի մարդասպանը: Առանց այդ ամենը կանխատեսելու նա հայտնվում է վտանգավոր լաբիրինթոսում, որից դուրս գալն այդքան էլ հեշտ չէ: Թանա Ֆրենչի առեղծվածային դրաման կստիպի ձեզ պինդ փակել սենյակի դուռը, միացնել լույսն ու 600 էջանոց վեպը կարդալ մի քանի ժամում:

Էմփայր Ֆոլզ

Բարի գալուստ Էմփայր Ֆոլզ՝ հին գործարանային քաղաք, որտեղ դատարկ, լքված շինությունների մեջ մարդիկ շրջապատել են իրենց թշնամանքով ու ատելությամբ: Չնայած այս ամենին Էմփայր Ֆոլզի բնակիչները շարունակում են հույսի ու պայծառ ապագայի որոնումները: Պուլիցեր մրցանակի դափնեկիր Ռիչարդ Ռուսոյի վեպը ժանգոտվող Ամերիկայի մասին չէ, և ոչ էլ պատկանում է «ամեն քաղաք իր մեծ պատմությունն ունի» շարքին: «Էմփայր Ֆոլզը» կարճ ճանապարհորդություն է դեպի Ամերիկայի երկաթե սիրտը, որտեղ չնայած թշնամանքին գերակշռում են ուրախությունը և սրտացավությունը:

Իմ հրաշալի ընկերուհին

Ժամանակակից գրականության մեջ ամենաառեղծվածային հեղինակի գիրքը պատմում է երկու մտերիմ ընկերուհիների` Հելենի ու Լիլլայի մասին: Ֆերանտեն իրեն բնորոշ ոճով ներկայացնում է երկու տարբեր հերոսուհիների, որոնց կյանքում շրջադարձային փոփոխություններն անդրադառնում են երկար տարիների մտերիմ ընկերության վրա: Աղջիկներն ապրում են 50-ականների Նեապոլում, որտեղ ծնողները ծեծում են իրենց երեխաներին, եղբայրները՝ քույրերին, տղամարդիկ` իրենց կանանց, ջահելներն էլ մեքենայում երկաթե ձողեր են պահում փողոցային կռիվների համար:

Լինկոլնը Բարդոյում

Ջորջ Սանդերսը հիմնվելով պատմական փաստերի վրա, պատմում է ԱՄՆ-ի 16-րդ նախագահի ընտանեկան ողբերգության մանրամասները` օգտագործելով արձակի երևակայությունն ու մտքի թռիչքը:

Փետրվար, 1962: Քաղաքացիական Պատերազմն արդեն 1 տարեկան է: Աբրահամ Լինկոլնի 11-ամյա տղան` Ուլլին, Սպիտակ Տան ձեղնահարկում կյանքի վերջին րոպեներն է ապրում: Տղային փրկելու փորձերն օգուտ չեն տալիս. Նախագահ Լինկոլնի տղան շուտով մահանում է, նրան թաղում են Ջորջթաունի գերեզմանոցում: Նախագահը չէր կարողանում զսպել վիշտն ու անընդհատ վերադառնում էր ու գրկում տղայի մահացած մարմինը. «Տղաս չափազանց բարի էր այս աշխարհի համար, Աստված իրեն հետ կանչեց»:

«Լինկոլնը Բարդոյում» վեպը ժամանակի ամենաազդեցիկ հեղինակներից մեկի երևակայության թռիչքի ու ճարպկության արդյունքն է: Սանդերսը օգտագործել է արձակի հնարավորություններն ու խոսել պատմական դեպքերի մասին, ինչպես ականատես: Պանորամա` կյանքից մինչև մահ, պատմությունից` երևակայություն: «Լինկոլնը Բարդոյում» կստիպի ինքներդ ձեզ հարցնել. «Ինչպես ենք մենք սիրում և ապրում, երբ գիտենք, որ այն, ինչ սիրում ենք մի օր մեռնելու է»:

Լոտօ

Այս վեպը հեղինակը սկսել է գրել 2010 թվականին, ավարտին է հասցրել 10 տարի անց։ Գրքի գլխավոր հերոսները երկուսն են՝ գործազուրկ Պողոսը և նաիրյան երկրի նախագահը։ Ամեն ինչ սկսվում է այն պահին, երբ Պողոսը «Համապետական լոտոյի» տոմսակ է գնում։ Մրցանակը՝ հանդիպում նախագահի հետ։

Վեպը ներկայացնում է Նաիրի երկրի նախագահի անցյալը, կառավարման տարիները և ճակատագրական հանդիպումը Պողոսի հետ։ Ո՞րն է լինելու շահումը, նախագահն ի՞նչ է ընծայելու Պողոսին։ Ինչո՞ւ է նախագահը վիճակախաղ անցկացնում իր գահակալության մայրամուտին։ Պողոսը կհամաձայնի՞ ընդունել նախագահի առաջարկը։

Խաղացողը

Քըրք Քրքորյանը փակ մարդ էր, հարցազրույցներ տալ չէր սիրում և խուսափում էր ելույթներ ունենալուց: «The Los Angeles Times» թերթի հետաքննող լրագրող Ուիլյամ Ռեմփելը ուսումնասիրեց Քըրքորյանի մասին պատմող բոլոր տեսագրությունները, փորփրեց Լոս Անջելեսի գերագույն դատարանի նկուղային պահեստները և հավաքեց բոլոր հնարավոր փաստերն ու հետաքրքիր պատմությունները նրա մասին: Պրոդյուսեր Վիլյամ Վան դեր Քլութի «Թռչելով գաղտնի երկնքում» փաստագրական ֆիլմը Քըրքորյանի մասին է: Այն ներառում է հատվածներ ուղիղ եթերով հեռարձակված Քըրքի հետ հարցազրույցից, որտեղ նա պատմում էր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ «Թագավորական ռազմաօդային ուժերի ինքնաթիռափոխադրման հրամանատարության» հետ ունեցած փորձառության մասին: Պրոդյուսեր Վիլյամ Վան դեր Քլութը Ռեմփելին տրամադրեց Քըրքի հետ հարցազրույցի արձանագրության ամբողջական տեքստը: Ունենալով մեծ արխիվ, Ուլիյամ Ռեմփելը գիրք գրեց ամերիկահայ գործարարի մասին՝ «Խաղացողը.թե ինչպես անփող, թերուս Քըրք Քըրքորյանը դարձավ կապիտալիստական պատմության խոշորագույն գործարարը»:

Ծարավը

Դժվար է պատկերացնել Հարրի Հոլի կյանքը, եթե մի փոքր կասկածում եք նրա պրոֆեսիոնալիզմի վրա: Ոստիկանը երբեք նախկին չի լինում, պարզապես հաշվի առնելով Հարրի ալկոհոլի հանդեպ սերը, պետք է հավելել, որ ալկոհոլիկը նույնպես երբեք հին չի լինում:  Վերջին դեպքի բացահայտման ժամանակ, երբ քիչ էր մնացել իր հարազատ մարդկանց կյանքը վտանգեր, Հարին դուրս եկավ աշխատանքից և կնոջը խոստացավ էլ երբեք չվերադառնալ հին գործին:

Նույն տարիքի կանանց իրար հաջորդող առեղծվածային սպանությունները անտարբեր չթողեցին «հին ոստիկանին»:  Այդ հանցագործությունների մեջ Հարին ծանոթ ձեռագիր է տեսնում և միանգամից գործի անցնում: Մարդասպանին բռնելու համար Հարին ռիսկի է գնում` վտանգի տակ դնելով իր ընտանիքը, սակայն այս պատմությունը մի նրբություն ունի. մարդասպանն ինքն է ուզում Հարրիին բռնել:  

Ձեռնաշղթաներ, կրակոցներ և վամպիրներ. ահա ինչ է սպասվում «Ծարավը» գրքում: Գիրքն ընթերցելուց առաջ համոզված եղեք, որ կողպել եք դուռը, իսկ քնելուց առաջ, վստահ եղեք, որ պահարանում թաքնված մարդ չկա:

Կախվածություն

Rated 5.00 out of 5

«Կախվածություն» պատմվածքների ժողովածուն ներառում է գրողի վերջին երեք տարվա աշխատանքները։ Ներկայացված են կայքում հրապարակված,  ամսագրերում տպագրված և այլ լեզուներով թարգմանված որոշ պատմվածքներ, և դեռևս չհրապարակված գործեր։ Պատմվածքի թեմաները չունեն ուղղվածություն, որոշները սոցիալական են, որոշները՝ ավելի զգայական, մի մասում մարդու ներսի պայքարն է՝ բռնության, սեփական ցանկությունները զսպելու, անհաշտ լինելու հետ, կամ էլ դրսի պայքարը. որոշ պատմվածքներ հղում ունեն Արցախյան ազատամարտին։ Հիմնականում պատմվածքներում  հավասարության, խաղաղության ու ազատության ձգտելու գիծն է։